Artykuły

Radiostacja Transatlantycka w Babicach jako dominanta krajobrazowa i symbol nowoczesności II Rzeczypospolitej

Jarosław Jacek Chrapek

DOI: 10.21858/msr.57.01

Nr woluminu: 57

Tekst omawia genezę, znaczenie i oddziaływanie krajobrazowe Radiostacji Transatlantyckiej w Babicach – jednego z najważniejszych osiągnięć technicznych II Rzeczypospolitej. Radiostacja powstała w latach 1921–1923, na mocy umowy z Radio Corporation of America, była kluczowym elementem polskiego systemu łączności telegraficznej, obsługując połączenia z Nowym Jorkiem, a później również z Tokio, Kairem, Bejrutem, Buenos Aires i Rio de Janeiro. Dziesięć wież o wysokości ponad 126 m, wzniesionych na podmokłym terenie pod Warszawą, stanowiło w latach 1923–1931 najwyższe konstrukcje w Polsce, dominujące w panoramie stolicy i jej okolic. Analiza źródeł historycznych, materiałów prasowych, reklamowych i ikonograficznych, a także przeprowadzona symulacja widoczności wykazały, że obiekt był dostrzegalny z odległości ok. 78 km i na obszarze ok. 7800 km2. Radiostacja była nie tylko instalacją strategiczną, lecz także symbolem nowoczesności i znakiem orientacyjnym o silnym ładunku symbolicznym, porównywanym do najbardziej rozpoznawalnych budowli Warszawy. W okresie II wojny światowej służyła Kriegsmarine jako nadajnik komunikacji z U-Bootami. Zniszczona w 1945 r., przez dekady pozostawała w zapomnieniu, a dziś jest przedmiotem badań interdyscyplinarnych, łączących historię techniki, archeologię, studia nad krajobrazem i dziedzictwem kulturowym.

MSR_57_01_Chrapek

Procesy nadawania i utraty praw miejskich na Mazowszu od średniowiecza do współczesności

Marcin Grodzicki

DOI: 10.21858/msr.57.03

Nr woluminu: 57

Artykuł przedstawia problematykę związaną z posiadaniem praw miejskich przez obecne i byłe miasta znajdujące się w województwie mazowieckim. Ukazano przestrzenny rozkład miast na przestrzeni dziejów w ujęciu chronologicznym. Analizy powiązano z elementami dotyczącymi miast – liczbą mieszkańców oraz nagromadzeniem zabytków nieruchomych. Nakreślono podstawy teoretyczne oraz przedstawiono tło historyczne, w tym wydarzenia, które miały wpływ na opisywaną problematykę. Podjęto temat utraty praw miejskich, zwrócono uwagę na przyczyny degradacji. Szczegółowo opisano wybrane miasta będące reprezentatywnymi dla obszaru województwa. Odniesiono się również do współczesnych procesów związanych z lokowaniem nowych ośrodków oraz odzyskiwaniem praw miejskich przez dawne miasta, szczególną uwagę poświęcono okresowi po 1989 r. Artykuł wskazuje na związek pomiędzy nadawaniem praw miejskich a siecią osadniczą. Lokacje ukazuje jako jeden z głównych czynników kształtujących współczesny układ osadniczy województwa mazowieckiego.

MSR_57_03_Grodzicki

Modelowa wizja poprawy efektywności transportowej – studium przypadku miasta Zakopanego

Maria Zachara

DOI: 10.21858/msr.57.02

Nr woluminu: 57

W artykule poruszono problematykę systemu transportowego w mieście Zakopanem, wykazując nie efektywność dotychczasowego funkcjonowania transportu zbiorowego i ruchu rowerowego. Zapisy dokumentów planistycznych i strategicznych, przeprowadzona inwentaryzacja terenowa, jak również wyniki badania ankietowego świadczą o konieczności uspokojenia ruchu samochodowego w centralnej części miasta. W celu usprawnienia systemu zaproponowano szereg działań niwelujących obecne trudności. Skoncentrowano się na zwiększeniu udziału transportu zbiorowego i rowerowego w obsłudze komunikacyjnej miasta, stwarzaniu atrakcyjnej oferty przewozowej oraz zachęcaniu do korzystania z punktów Park&Ride, Bike&Ride. Wdrażanie wszelkich zmian w zakresie poprawy systemu wymaga pogłębionych analiz oraz prowadzenia dyskusji eksperckich w celu wypracowania rozwiązań zapobiegającym wystąpieniu potencjalnych konfliktów o różnym podłożu przyczynowo-skutkowym. Elementem zwieńczającym badanie jest opracowana modelowa wizja poprawy systemu transportowego miasta Zakopanego.

MSR_57_02_Zachara

Estetyczne, komunikacyjne i środowiskowe aspekty projektowania opakowań

Maciej Konopka

DOI: 10.21858/msr.57.08

Nr woluminu: 57

Estetyczne, komunikacyjne i środowiskowe aspekty współczesnego projektowania opakowań, choć zróżnicowane, możliwe są do pogodzenia. Powinno być to w każdym razie celem współczesnych projektantów traktujących swój zawód poważnie, czyli czujących się odpowiedzialnymi za wszelkie skutki i konsekwencje swoich projektów. Nawet jeślibyśmy arbitralnie zhierarchizowali te aspekty tak, aby na pierwszym miejscu ustawić funkcję, czyli ochronę produktu i wygodę transportu, na drugim funkcję nośnika informacji o produkcie, a dopiero na trzecim charakter marki, przeżycia estetyczne i emocje, jakie dane opakowanie budzi, i tak współistnienie wszystkich tych czynników wymusi rynek, gospodarka i kultura.

MSR_57_08_Konopka

Seminarium Rola parków miejskich w kształtowaniu klimatu miasta

Patrycja Poniewierska, Aneta Zyskowska

DOI: 10.21858/msr.57.07

Nr woluminu: 57

MSR_57_07_Zyskowska_Poniewierska

Przedstawicielki Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie wzięły udział w seminarium pn. Rola parków miejskich w kształtowaniu klimatu miasta zorganizowanym 15 kwietnia 2026 r. przez Zakład Badań Klimatu Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. S. Leszczyckiego PAN. Tematem spotkania była prezentacja wstępnych wyników badań projektu pt. CLIMPARK, realizowanego przez zespół ekspertów pod kierownictwem prof. Magdaleny Kuchcik. Badanie dotyczyło roli parków miejskich w kształtowaniu klimatu i bioklimatu miasta, obecnie i w przyszłości.

Sprawozdanie z konferencji Sustainable Industry Lab 2026

Dariusz Piwowarczyk, Agata Kucharska

DOI: 10.21858/msr.57.06

Nr woluminu: 57

MSR_57_06_Kucharska_Piwowarczyk

W lutym 2026 r. przedstawiciele Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie wzięli udział w konferencji Sustainable Industry Lab. Jest to cykliczne wydarzenie organizowane przez UNEP/GRID-Warszawa, skupione na integracji technologii i strategii zrównoważonego rozwoju w sektorze prywatnym i miastach. Tegoroczna konferencja odbyła się pod hasłem Technologiczny impuls dla transformacji. Jak innowacje wspierają przyszłość miast i konkurencyjność biznesu.

Zrównoważony rozwój warunkiem funkcjonowania turystyki wiejskiej

Ewa Baranowska, Marta Pankowska

DOI: 10.21858/msr.57.05

Nr woluminu: 57

MSR_57_05_Baranowska_Pankowska

W kwietniu 2026 r., w Kielcach odbyła się konferencja w ramach wydarzenia targowego poświęconego turystyce wiejskiej i aktywnej Agro & Active Travel, nawiązującego do wieloletniej tradycji targów Agro Travel. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej, instytucji branżowych, organizacji pozarządowych, lokalnych grup działania, przedsiębiorcy związani z turystyką wiejską, reprezentanci środowiska naukowego i eksperci specjalizujący się w rozwoju turystyki, marketingu miejsc i polityce regionalnej. Konferencja była jednym z elementów trzydniowego wydarzenia.

Transakcje na rynku nieruchomości w miejskim obszarze funkcjonalnym Siedlec w latach 2016–2023

Dariusz Piwowarczyk

DOI: 10.21858/msr.57.04

Nr woluminu: 57

Celem artykułu jest analiza liczby transakcji oraz średnich cen wybranych rodzajów nieruchomości zarejestrowanych w miejskim obszarze funkcjonalnym Siedlec w latach 2016–2023, a także identyfikacja obszarów charakteryzujących się największym natężeniem badanych zjawisk. W badaniu wykorzystano dane o transakcjach na rynku nieruchomości pochodzące z Rejestru Cen Nieruchomości dla miasta Siedlec oraz dziewięciu gmin otoczenia funkcjonalnego. Przedstawiono analizę liczby transakcji kupna-sprzedaży nieruchomości wg podziału na nieruchomości gruntowe niezabudowane, gruntowe zabudowane i lokalowe, a także zbadano średnie ceny transakcyjne na rynku nieruchomości w latach 2016-2023, w podziale na jednorodne grupy, tj. grunty rolne, nieruchomości mieszkaniowe, nieruchomości rolne zabudowane oraz lokale o funkcji mieszkalnej. Powyższe analizy przedstawiono również w ujęciu przestrzennym.

MSR_57_04_Piwowarczyk