„Toczna” – pierwszy rezerwat ichtiologiczny Mazowsza

Adam Kapler

DOI: 10.21858/msr.49.06

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

W listopadzie 2022 r. ustanawiono pierwszy w województwie mazowieckim i jeden z nielicznych w Polsce rezerwat ichtiologiczny: „Toczną”. Ochroną objęto 6,1 ha nieuregulowanego końcowego odcinka rzeki Tocznej od stopnia wodnego w Drażewie do ujścia, na terenie powiatu siedleckiego oraz gminy Korczew. To jedno z ostatnich, czynnych tarlisk dla 3 gatunków minogów oraz ostoja co najmniej 8 gatunków ryb kostnoszkieletowych, chronionych Dyrektywą Siedliskową i prawem polskim np.: głowacza białopłetwego, kiełbia białopłetwego i restytuowanej tu kozy złotawej. Końcowy odcinek ww. rzeczki to również ważna ostoja gatunków prądolubnych jak świnka, jelec i kleń. Dla zachowania cennego rybostanu Tocznej niezbędne jest zachowanie dotychczasowej mozaiki mikrosiedlisk, szczególnie dna mulistego, piaszczysto-żwirowego, kamieni oraz martwego drewna. Aby zapobiec zagrożeniom zewnętrznym, przede wszystkim rosnącemu rozwojowi tutejszych ośrodków wypoczynkowych i intensyfikacji rolnictwa, wokół granic ostoi Toczna wyznaczono strefę buforową o powierzchni ponad 39 ha, obejmującą pastwiska, łąki kośne oraz grunty orne.

MSR_49_06_KaplerPobierz

Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego – trwały element w przestrzeni Warszawy. Od dziedzińca pałacowego do otoczenia Soboru, od końca XVIII do początku XX w.

Anna Wieczorek, Magnolia Gorzelak

DOI: 10.21858/msr.49.05

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

O warszawskim Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego i otaczających go budynkach można przeczytać w wielu książkach i artykułach dotyczących dziejów stolicy oraz historii architektury i urbanistyki. Istnieją również spore zasoby kartograficzne i ikonograficzne w muzeach i archiwach. Analiza materiałów źródłowych wskazuje na duże rozproszenie informacji. Brakuje kompendium wiedzy dotyczącej genezy powstania Placu, zmian w jego wyglądzie i związanej z tym myśli projektowej. Tym zagadnieniom poświęcony jest cykl artykułów pod wspólnym tytułem Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego – trwały element w przestrzeni Warszawy. Niniejszy artykuł, drugi w tym cyklu, opowiada jak zmieniał się wygląd Placu od końca XVIII do początku XX w., przekształcając się z Dziedzińca Pałacu Saskiego w otoczenie Soboru.

MSR_49_05_Wieczorek_GorzelakPobierz

Realizacja ustawowych kompetencji województwa mazowieckiego i zmiany w zakresie transportu na przestrzeni 25 lat działalności samorządu

Piotr Szpiega, Elżbieta Trzcińska

DOI: 10.21858/msr.49.04

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

Artykuł stanowi przekrój polityki transportowej województwa mazowieckiego prowadzonej od jego powstania w 1999 r. Omawia ustawowe kompetencje nowo powstałego województwa w zakresie polityki rozwoju transportu oraz jej ewolucję na przestrzeni lat, zobrazowaną w kolejnych strategiach rozwoju województwa oraz planach zagospodarowania przestrzennego. Elementem tej polityki jest również rozwój transportu publicznego, przede wszystkim kolejowego, co jest wynikiem działalności dwóch spółek kolejowych: Kolei Mazowieckich oraz Warszawskiej Kolei Dojazdowej. W artykule ukazano drogę rozwoju spółek w kierunku nowoczesnych operatorów pasażerskiego transportu kolejowego, z udziałem nowego i modernizowanego taboru kolejowego oraz ze sprawnym zapleczem technicznym. Omówiono również działalność zarządcy dróg wojewódzkich, który dzięki licznym remontom i przebudowom dróg, tworzy sieć dróg przystającą do obsługi regionalnego ruchu drogowego. Ponadto w artykule wskazano wzrost roli transportu rowerowego w polityce przestrzennej województwa. Ważnym czynnikiem sprzyjającym realizacji kompetencji w zakresie transportu są środki unijne, dzięki którym możliwe było stworzenie nowoczesnej infrastruktury kolejowej i drogowej oraz zakup i modernizacja taboru kolejowego.

MSR_49_04_Szpiega_TrzcinskaPobierz

Element szczególny w otoczeniu – interakcje. Krajobraz kulturowy, jego niezbywalne elementy – skansen w Nowogrodzie

Barbara Werner

DOI: 10.21858/msr.49.03

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

Celem artykułu jest pokazanie złożoności problematyki waloryzacji miejsc zabytkowych i odpowiedzi na nurtujące pytanie: czy w XXI w. w wystarczającym stopniu zauważa się rolę „elementu szczególnego w otoczeniu” i jaką rolę pełnią różne organizacje, w tym pozarządowe, jak np. ICOMOS?

MSR_49_03_WernerPobierz

Analiza reakcji polskich społeczności przygranicznych na kryzys humanitarny i uchodźczy spowodowany inwazją Rosji na Ukrainę – studium przypadku

Natalia Bełdyga

DOI: 10.21858/msr.49.02

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

Celem artykułu jest analiza roli odporności społeczności w sytuacjach kryzysowych i niepewności. Analizie poddano dwa przykłady reakcji społeczności na bezprecedensowy kryzys humanitarny i uchodźczy wywołany inwazją Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. Analizowane społeczności znajdowały się w dwóch przygranicznych obszarach Polski: północno-wschodnim – w regionie przygranicznym zwanym przesmykiem suwalskim, oraz południowo-wschodnim – w Bieczu, znanym też jako „Mały Kraków”. Podstawowym celem analizy było lepsze poznanie podstawowych wymiarów odporności społeczności w celu zbadania ich wpływu na reakcję na wspomnianą sytuację kryzysową. Jednym z tych wymiarów jest sprawczość, która ułatwia dostosowywanie się do zmieniających się warunków, zarówno na poziomie pojedynczych osób, jak i społeczności [Inglehart, Welzel 2009]. Drugim elementem odporności społeczności, jak też istotną częścią proaktywnego etapu zarządzania kryzysowego, jest gotowość cywilna, rozumiana jako możliwość utrzymania procesów kluczowych dla funkcjonowania społeczeństwa, zapewnienie dostępności do podstawowych zasobów i zdolność aparatu państwowego do funkcjonowania w sytuacji kryzysowej [Zekulic i in. 2017].

MSR_49_02_BeldygaPobierz

Finansjalizacja regionów – czy o finansjalizacji można mówić w ujęciu regionalnym?

Agata Gemzik-Salwach

DOI: 10.21858/msr.49.01

Nr woluminu: 49

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

Finansjalizacja oznacza rosnącą rolę motywów finansowych, rynków, podmiotów oraz instytucji w transakcjach zachodzących w gospodarce krajowej i międzynarodowej. W artykule zostały zawarte rozważania na temat tego, czy finansjalizacja może mieć charakter regionalny. Jego celem było uzyskanie odpowiedzi na to pytanie i określenie przydatności tej wiedzy.

MSR_49_01_Gemzik-SalwachPobierz

Sprawozdanie z X Forum Korytarza Transportowego Bałtyk–Adriatyk (19–20 października 2023 r.)

Dariusz Piwowarczyk, Tomasz Stanisławski, Tomasz Wardak

DOI: 10.21858/msr.48.07

Nr woluminu: 48

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

W dniach 19–20 października 2023 r. przedstawiciele Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego wzięli udział w X Forum Korytarza Transportowego Bałtyk–Adriatyk w Budapeszcie. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Stowarzyszenie Polskich Regionów Korytarza Transportowego Bałtyk–Adriatyk, wspólnie z Konsulatem Honorowym Węgier i EIT Urban Mobility (inicjatywa Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii), w związku z rozszerzeniem w 2024 r. strefy Korytarza Transportowego Bałtyk–Adriatyk (będącego częścią sieci TEN-T) o Węgry. Podczas paneli forum, które odbyły się 19 października poruszone zostały ważne i aktualne tematy dekarbonizacji transportu, a także inteligentnego transportu miejskiego i jego roli w sieci TEN-T. Spotkanie partnerów korytarza zakończyło się 20 października wizytą studyjną w terminalu logistycznym w Győr-Gönyű.

MSR_48_07_Piwowarczyk_Stanislawski_WardakPobierz

Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego – trwały element w przestrzeni Warszawy. Geneza powstania

Anna Wieczorek, Magnolia Gorzelak

DOI: 10.21858/msr.48.05

Nr woluminu: 48

Wróć do wydania

Wróć do listy wydań

O warszawskim Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego i otaczających go budynkach można przeczytać w wielu książkach i artykułach dotyczących dziejów stolicy oraz historii architektury i urbanistyki. Istnieją również spore zasoby kartograficzne i ikonograficzne w muzeach i archiwach. Analiza materiałów źródłowych wskazuje na duże rozproszenie informacji. Brakuje kompendium wiedzy dotyczącej genezy powstania Placu, zmian w jego wyglądzie i związanej z tym myśli projektowej. Tym zagadnieniom poświęcony jest cykl artykułów o wspólnym tytule Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego – trwały element w przestrzeni Warszawy.Celem niniejszego artykułu, pierwszego w tym cyklu, jest przybliżenie genezy powstania Placu oraz wyjaśnienie skąd wzięły się nazwy Pałac Saski i Pałac Brühla.

MSR_48_05_Wieczorek_GorzelakPobierz