Tag: wolny dostęp (strona 2)

Polityka ekologiczna Samorządu Województwa Mazowieckiego na tle zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym

Elżbieta Goryszewska

DOI: 10.21858/msr.54.02

Nr woluminu: 54

MSR_54_02_Goryszewska Pobierz

Artykuł zawiera analizę zmian zachodzących w środowisku województwa mazowieckiego w okresie 25-lecia, wywołanych czynnikami antropogenicznymi. Ocenie poddano zmiany zasobów wodnych, powietrza atmosferycznego oraz klimatu akustycznego. Analiza wykazała, że jakość środowiska ulega stopniowej poprawie, pozytywne zmiany dotyczą m.in.: gospodarki komunalnej, emisji zanieczyszczeń, liczby obiektów i instalacji spełniających standardy jakości czy częstotliwości przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu. Negatywne skutki wynikające z rozwoju gospodarczego i wzrostu konsumpcji niwelowane są poprzez działania naprawcze, będące konsekwencją realizacji polityki ekologicznej województwa, która prowadzona jest na podstawie uchwalanych dokumentów regionalnych, tj. programów ochrony środowiska, planów gospodarki odpadami, programów ochrony powietrza czy programów ochrony środowiska przed hałasem. Działalność mająca na celu podniesienie jakości zasobów naturalnych i środowiska, skierowana na eliminację emisji zanieczyszczeń, rozwój komunalnej infrastruktury technicznej, promowanie gospodarki niskoemisyjnej, zwiększanie efektywności energetycznej budynków, zmniejszenie uciążliwości akustycznej, utrzymanie wód i urządzeń wodnych, zwiększenie w bilansie energetycznym udziału odnawialnych źródeł energii czy wzrost świadomości społecznej, wymaga kontynuacji i wzmocnienia. Dalszy rozwój Mazowsza powinien nadal być prowadzony w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), przy wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań, przyjaznych dla środowiska.

Raumwissenschaftliches Kolloquium 2025, Berlin

Dominika Jędrzejczak

DOI: 10.21858/msr.54.05

Nr woluminu: 54

MSR_54_05_Jedrzejczak Pobierz

Przedstawicielka Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie wzięła udział w konferencji pt. „Raumwissenschaftliches Kolloquium 2025 – Excessive change? New departures and old contradictions in socio-ecological transformation” (Kolokwium Nauk o Przestrzeni 2025 – Zbyt gwałtowne zmiany? Nowe kierunki i stare konflikty transformacji społeczno-ekologicznej), która odbywała się w Berlinie w dniach 26–27 czerwca 2025 r. Wydarzenie to, organizowane przez Leibniz-Institut für Länderkunde (IfL)1 od 2005 r., adresowane jest do przedstawicieli środowiska nauki, przedstawicieli administracji wszystkich poziomów, planistów przestrzennych oraz lokalnych liderów. W tym roku po raz pierwszy miało charakter międzynarodowy.Tematyka konferencji dotyczyła transformacji w kierunku zrównoważonego, neutralnego dla klimatu rozwoju. Wobec wielu barier, jakie napotyka ten proces, poszukiwano nowych impulsów do działania, skupiając się na poziomie lokalnym i regionalnym.

Sprawozdanie z Polish Circular Forum 2025

Elżbieta Goryszewska

DOI: 10.21858/msr.54.06

Nr woluminu: 54

MSR_54_06_Goryszewska Pobierz

W dniu 17 czerwca 2025 r. przedstawicielka Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie uczestniczyła w zorganizowanej przez Klaster Gospodarki Odpadowej i Recyklingu – Krajowy Klaster Kluczowy, czwartej edycji Polish Circular Forum. Konferencja, której partnerami byli: Plastics Europe Polska, Województwo Mazowieckie, Fundacja ProKarton, Wastes Service Group, Centrum Utylizacji Opon Organizacja Odzysku S.A., ORLEN odbyła się w Warszawie, w Centrum Nation of Fire, przy ul. Zawodzie 24. Patronatem imprezę objęli: Patronat Polskiej Prezydencji w Radzie UE oraz Business Centre Club, a Patronatem Honorowym: Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Marszałek Województwa Mazowieckiego.Polish Circular Forum to coroczne wydarzenie poświęcone gospodarce o obiegu zamkniętym w ujęciu polskim i europejskim, którego celem jest tworzenie platformy współpracy służącej wymianie wiedzy i doświadczeń. Poza pogłębieniem wiedzy i zdobyciem najnowszych informacji dotyczących przyszłych kierunków rozwoju cyrkularności, głównym celem uczestnictwa w Forum było podjęcie współpracy przy tworzeniu wniosków i rekomendacji dla nowego dokumentu, opracowywanego w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, zawierającego kierunki rozwoju GOZ na lata 2025–2030 w Polsce.

Wschodnia Obwodnica Bydgoszczy

Tadeusz Wójcicki

DOI: 10.21858/msr.54.03

Nr woluminu: 54

MSR_54_03_Wojcicki Pobierz

Aktualnie dobiega już końca budowa ekspresowej półobwodnicy aglomeracji bydgoskiej w ciągu dróg ekspresowych nr S5 i S10. Obecne plany rozwojowe nie przewidują przekształcenia tej półobwodnicy w pełną obwodnicę, co mogłoby nastąpić poprzez budowę jej wschodniej części, zwanej dalej Wschodnią Obwodnicą Bydgoszczy (WOB).W związku z powyższym, celem niniejszego artykułu było zbadanie, czy budowa WOB miałaby sens, a jeśli tak, to jakie warianty przebiegu takiej obwodnicy są możliwe i który wariant wydaje się optymalny. Niniejsze opracowanie ma zatem charakter uproszczonego studium wykonalności przedmiotowej inwestycji.Podstawą do takich analiz był opis stanu istniejącego aglomeracji, w tym w szczególności stanu zainwestowania miejskiego, komunikacji i środowiska, a także opracowane już plany rozwojowe.Do oceny celowości (sensowności) inwestycji przyjęto metodę porównania cech takiej inwestycji z możliwymi modelami teoretycznymi aglomeracji bydgoskiej: monocentrycznym lub bicentrycznym. Wynik takiej analizy okazał się pozytywny: zamknięcie wschodniej obwodnicy ekspresowej Bydgoszczy będzie korzystne ze względu na zgodność WOB z powyższymi wersjami modelu aglomeracji.Przy wyborze lokalizacji WOB przyjęto metodę analizy wielokryterialnej ustalonych wcześniej 5 wariantów przebiegu obwodnicy, możliwych technicznie, ekonomicznie i środowiskowo. Warianty te uporządkowano według narastającej odległości od centrum miasta i nazwano kolejno od nazw osiedli, obok których będzie przechodzić obwodnica: „Eskulapa”, „Bohaterów”, „Stary Fordon”, „Ostromecko” i „Rafa”. W analizie wielokryterialnej przyjęto 6 kryteriów, a mianowicie kryterium urbanistyczne, komunikacyjne, funkcjonalne, ekonomiczne, ekologiczne i społeczne, przy czym ze względu na wstępny charakter analizy przyjęto najprostszą wersję tej metody, zwaną metodą punktową. W rezultacie ustalono, że wariant „Rafa”, położony najdalej od centrum Bydgoszczy, będzie wariantem optymalnym. Jako wariant alternatywny pod uwagę można brać również wariant „Ostromecko”, położony również daleko od centrum miasta.Uwzględniając wstępny charakter, wyniki powyższych analiz są obarczone dużą dozą niepewności i w ewentualnych dalszych analizach mogą ulec zmianie.

Dylematy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w warunkach przesilenia cywilizacyjnego

Elżbieta Mączyńska

DOI: 10.21858/msr.se.2025.01

Nr woluminu: SE.2025

MSR_SE_2025_01_Maczynska Pobierz

Przedstawiane w tym opracowaniu analizy ukierunkowane są na identyfikację nowych trendów i wyzwań w sektorze ochrony zdrowia, przede wszystkim wynikających z dokonującego się obecnie w skali globalnej przesilenia cywilizacyjnego, jako następstwa czwartej rewolucji przemysłowej, rewolucji cyfrowej z jej niewyobrażalnym potencjałem sztucznej inteligencji. W takich warunkach istotne są zwłaszcza rozwiązania ukierunkowane na optymalne wykorzystywanie nowych technologii, w tym przede wszystkim rozwiązania przeciwdziałające nieprawidłowościom, skutkującym marnotrawieniem materialnego i intelektualnego potencjału w tym sektorze. W warunkach bowiem niemal chronicznego niedostatku źródeł finansowania ochrony zdrowia, charakterystycznego zresztą nie tylko dla Polski, lecz także dla wielu innych krajów, fundamentalnego znaczenia nabiera racjonalizacja wykorzystywania dostępnych zasobów. W Polsce jest to szczególnie istotne ze względu na relatywnie niskie nakłady na ochronę zdrowia, zarówno w wymiarze bezwzględnym, jak i w relacji do PKB. Potwierdzają to prezentowane w artykule statystyki międzynarodowe. W tym kontekście w artykule wskazuje się na wybrane racjonalizujące kierunki zmian w krajowym systemie ochrony zdrowia.

Klastry lotnicze a bezpieczeństwo państwa i regionu

Arkadiusz Olejarz

DOI: 10.21858/msr.se.2025.02

Nr woluminu: SE.2025

MSR_SE_2025_02_Olejarz Pobierz

Przemysł lotniczy poszukuje innowacyjnych rozwiązań umożliwiających optymalizację kosztów oraz wymianę wiedzy. Jednym z takich rozwiązań są klastry lotnicze. Celem artykułu jest próba dowiedzenia, iż klastry lotnicze stanowią istotne narzędzie kompleksowego podejścia systemowego dla zapewnienia bezpieczeństwa państwa i regionu. W ramach artykułu przestawiona została geneza tworzenia klastrów, wraz z przytoczeniem kilku definicji klastrów przemysłowych, oraz podjęta została próba zdefiniowania klastra lotniczego. Przedstawione zostały także działania polskiego rządu w ramach polityki klastrowej oraz zaprezentowana została analiza stanu realizacji polityki klastrowej w Polsce. Artykuł wskazuje również na konieczność podjęcia działań w ramach współpracy przemysłu lotniczego i rządu. Wśród działań wymagających zmian wymienia się m.in. współpracę i nadzór zarówno na poziomie krajowym, jak i samorządowym (wojewódzkim, powiatowym, gminnym). Publikacja wskazuje także obszary wymagające poprawy dla prawidłowego funkcjonowania klastrów lotniczych w Polsce. Należy podkreślić, że artykuł nie obejmuje całości problematyki związanej z tym obszarem. Autor ma jednak nadzieję, że dzięki przeprowadzonym badaniom i przedstawionemu problemowi zostaną dostrzeżone szanse i zagrożenia związane z istnieniem klastrów lotniczych dla rozwoju przemysłu lotniczego Polski oraz jej znaczenia na arenie międzynarodowej, szczególnie w kontekście powojennego potencjału ukraińskiego przemysłu lotniczego.