W najnowszych numerach

Procesy nadawania i utraty praw miejskich na Mazowszu od średniowiecza do współczesności

Marcin Grodzicki

DOI: 10.21858/msr.57.03

Nr woluminu: 57

Artykuł przedstawia problematykę związaną z posiadaniem praw miejskich przez obecne i byłe miasta znajdujące się w województwie mazowieckim. Ukazano przestrzenny rozkład miast na przestrzeni dziejów w ujęciu chronologicznym. Analizy powiązano z elementami dotyczącymi miast – liczbą mieszkańców oraz nagromadzeniem zabytków nieruchomych. Nakreślono podstawy teoretyczne oraz przedstawiono tło historyczne, w tym wydarzenia, które miały wpływ na opisywaną problematykę. Podjęto temat utraty praw miejskich, zwrócono uwagę na przyczyny degradacji. Szczegółowo opisano wybrane miasta będące reprezentatywnymi dla obszaru województwa. Odniesiono się również do współczesnych procesów związanych z lokowaniem nowych ośrodków oraz odzyskiwaniem praw miejskich przez dawne miasta, szczególną uwagę poświęcono okresowi po 1989 r. Artykuł wskazuje na związek pomiędzy nadawaniem praw miejskich a siecią osadniczą. Lokacje ukazuje jako jeden z głównych czynników kształtujących współczesny układ osadniczy województwa mazowieckiego.

MSR_57_03_Grodzicki

Modelowa wizja poprawy efektywności transportowej – studium przypadku miasta Zakopanego

Maria Zachara

DOI: 10.21858/msr.57.02

Nr woluminu: 57

W artykule poruszono problematykę systemu transportowego w mieście Zakopanem, wykazując nie efektywność dotychczasowego funkcjonowania transportu zbiorowego i ruchu rowerowego. Zapisy dokumentów planistycznych i strategicznych, przeprowadzona inwentaryzacja terenowa, jak również wyniki badania ankietowego świadczą o konieczności uspokojenia ruchu samochodowego w centralnej części miasta. W celu usprawnienia systemu zaproponowano szereg działań niwelujących obecne trudności. Skoncentrowano się na zwiększeniu udziału transportu zbiorowego i rowerowego w obsłudze komunikacyjnej miasta, stwarzaniu atrakcyjnej oferty przewozowej oraz zachęcaniu do korzystania z punktów Park&Ride, Bike&Ride. Wdrażanie wszelkich zmian w zakresie poprawy systemu wymaga pogłębionych analiz oraz prowadzenia dyskusji eksperckich w celu wypracowania rozwiązań zapobiegającym wystąpieniu potencjalnych konfliktów o różnym podłożu przyczynowo-skutkowym. Elementem zwieńczającym badanie jest opracowana modelowa wizja poprawy systemu transportowego miasta Zakopanego.

MSR_57_02_Zachara

Wprowadzenie numeracji porządkowej działek w Warszawie w 1784 roku jako element modernizacji przestrzeni miejskiej

Marta Kuc-Czerep

DOI: 10.21858/msr.56.01

Nr woluminu: 56

W niniejszym artykule podjęte zostało zagadnienie związane z wprowadzeniem numeracji porządkowej działek na obszarze warszawskiej aglomeracji miejskiej w 1784 r. Z inicjatywą przeprowadzenia tego przedsięwzięcia wystąpiła powołana przez króla Stanisława Augusta Komisja Lokacyjna, której zadaniem było oszacowanie kosztów i zebranie odpowiednich funduszy na przygotowanie koszar dla Gwardii Pieszej Koronnej, Gwardii Konnej Koronnej, Gwardii Pieszej Litewskiej oraz Artylerii Koronnej. Zadanie nadania numeracji działkom wykonała Komisja Brukowa działająca pod kierunkiem Michała Jerzego Mniszcha marszałka wielkiego koronnego. W efekcie w 1784 r. powstała rękopiśmienna taryfa tzw. podatku łokciowego, w druku zaś ukazała się taryfa składki na koszary. Decyzja o nadaniu numerów porządkowych działkom w Warszawie wpisała się w nurt działań związanych z porządkowaniem przestrzeni miejskiej podejmowanych w krajach oświeceniowej Europy. To rozwiązanie służyło z jednej strony zwiększeniu kontroli nad mieszkańcami miast, miało ułatwić pobór podatków i werbunek do wojska. Z drugiej strony zapewniało lepszą orientację w przestrzeni miasta, co było istotne z punktu widzenia prowadzenia działalności handlowej i funkcjonowania rynku nieruchomości.

MSR_56_01_Kuc-Czerep

Kultura – jeden z czynników rozwoju społeczno-gospodarczego Trendy w województwie mazowieckim

Ewa Baranowska, Marcin Grodzicki, Magdalena Żuchewicz

DOI: 10.21858/msr.56.04

Nr woluminu: 56

MSR_56_04_Baranowska_Grodzicki_Zuchewicz

Artykuł przedstawia uwarunkowania, potencjał i trendy rozwojowe kultury jako czynnika rozwoju społeczno-gospodarczego województwa mazowieckiego. Traktuje o Warszawie, skupiającej zasoby dziedzictwa kulturowego oraz będącej centrum kulturalnym kraju, rozpoznawalnym w skali międzynarodowej. Autorzy omówili zasoby materialne i niematerialne warunkujące potencjał kulturalny i turystyczny oraz wpływające na rozwój społeczno-gospodarczy miast subregionalnych i wybranych jednostek osadniczych województwa. Odnieśli się także do zmian w sposobie tworzenia i korzystania z kultury, w tym z udziałem technologii i sztucznej inteligencji, które są zarówno szansą, jak i wyzwaniem rozwojowym. W artykule przedstawiono również działania Samorządu Województwa Mazowieckiego na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego, rozwoju kultury i wspierania społecznej inkluzji, m.in. z uwzględnieniem instytucji kultury, przedsięwzięć infrastrukturalnych i programów wsparcia. Autorzy wykorzystali analizy metodą desk research do prezentacji kultury jako elementu regionalnej tożsamości oraz zasobu dla rozwoju społeczno-gospodarczego województwa.

Perspektywa utworzenia regionalnego hubu bazującego na Centralnym Porcie Komunikacyjnym

Tomasz Wardak

DOI: 10.21858/msr.55.01

Nr woluminu: 55

W artykule scharakteryzowano rynek lotniczy w aglomeracji warszawskiej w 2024 r., m.in. w odniesieniu do okresu sprzed pandemii, opisano aktualną sytuację LOT-u oraz obecną sytuację i perspektywy lotniska Chopina, odniesiono się do rozbudowy warszawskiego duoportu w kontekście rozwoju rynku. Głównym celem pracy jest analiza perspektyw rozwoju lotniczego centrum przesiadkowego (hubu) bazującego na planowanym nowym lotnisku CPK, przy uwzględnieniu istniejących trendów w rynku lotniczym, zarówno w skali makro-, jak i mikroregionalnej. Przeanalizowano ryzyko związane zarówno z lokalizacją CPK, jak również z rozbudową lotniska Chopina, rozszerzaniem działalności lotniska w Modlinie, ograniczeniami wynikającymi z zamknięcia przestrzeni lotniczej nad Rosją, spowodowanego trwającą wojną w Ukrainie. Wskazano także beneficjentów tej sytuacji – m.in. lotniska w Stambule oraz porty lotnicze w krajach Zatoki Perskiej. W pracy wykorzystano dostępne źródła, w tym czasopisma branżowe, strony internetowe podmiotów branżowych itd.

MSR_55_01_Wardak

Parki miejskie jako składowa administracji miejskiej oraz polityki zrównoważonego rozwoju miasta – przykład Warszawy

Krystian Malesa

DOI: 10.21858/msr.55.02

Nr woluminu: 55

W artykule opisano rolę parków miejskich jako składowej administracji miejskiej oraz elementu polityki zrównoważonego rozwoju miasta na przykładzie Warszawy. W pracy połączono podejście teoretyczne, oparte na koncepcji dóbr publicznych i teorii zarządzania publicznego, z badaniami przeprowadzonymi metodą kwestionariuszy ankietowych wśród mieszkańców stolicy. Wyniki badań wskazują, że parki miejskie są postrzegane przede wszystkim jako przestrzenie rekreacji, wypoczynku i kontaktu z naturą, a ich funkcje ekologiczne i społeczne są nieodłącznym elementem jakości życia w mieście. Podkreślono znaczenie parków w adaptacji miast do zmian klimatu, poprawie jakości powietrza i integracji społecznej. Parki miejskie stanowią również przykład dóbr publicznych finansowanych z budżetów samorządowych. Wnioski wskazują na potrzebę dalszego rozwoju polityk miejskich wspierających zieloną infrastrukturę, zwiększenie udziału społeczności lokalnych w procesach decyzyjnych oraz badań nad ekonomicznymi i społecznymi efektami funkcjonowania parków.

MSR_55_02_Malesa

Uchwała krajobrazowa – zmiany przestrzeni miejskiej na przykładzie Ciechanowa i Płocka

Ewa Baranowska, Grażyna Gapińska, Martyna Sałata

DOI: 10.21858/msr.55.04

Nr woluminu: 55

MSR_55_04_Baranowska_Gapinska_Salata

Zgodnie z zapisami Europejskiej Konwencji Krajobrazowej „Krajobraz jest kluczowym elementem dobrobytu całości społeczeństwa i jednostek”, to sformułowanie odnosi się zarówno do przestrzeni miejskich, jak i wiejskich [Europejska Konwencja… 2000]. Zmiany zachodzące w krajobrazie wynikają z rozwoju gospodarczego i zagospodarowywania przestrzeni, a elementem tych zmian w postępującej urbanizacji bardzo często jest „chaos reklamowy”, wpływający na jakość przestrzeni, jej czytelność i dostępność, zarówno dla mieszkańców danej jednostki osadniczej, jak i turystów.

Deficyt mądrości. Refleksje na kanwie książki Chipa Conleya Mądrość w pracy. Kształtowanie nowoczesnego starszego człowieka

Elżbieta Mączyńska

DOI: 10.21858/msr.55.05

Nr woluminu: 55

Książka pt. Mądrość w pracy… opublikowana została przed paroma tygodniami przez Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Autor tej książki, Chip Conley, absolwent Stanford University Graduate School of Business, autor wielu publikacji na temat zarządzania, na podstawie własnych, bogatych doświadczeń zawodowych, a zarazem bardzo turbulentnych menedżerskich (i nie tylko) kolei losu, obnaża charakterystyczne dla współczesnego rynku pracy błędy i wynaturzenia oraz skalę nieodwracalnie traconego w związku z tym potencjału wiedzy i mądrości ludzi starszych.

MSR_55_05_Maczynska