Jarosław Jacek Chrapek
DOI: 10.21858/msr.57.01
Nr woluminu: 57
Tekst omawia genezę, znaczenie i oddziaływanie krajobrazowe Radiostacji Transatlantyckiej w Babicach – jednego z najważniejszych osiągnięć technicznych II Rzeczypospolitej. Radiostacja powstała w latach 1921–1923, na mocy umowy z Radio Corporation of America, była kluczowym elementem polskiego systemu łączności telegraficznej, obsługując połączenia z Nowym Jorkiem, a później również z Tokio, Kairem, Bejrutem, Buenos Aires i Rio de Janeiro. Dziesięć wież o wysokości ponad 126 m, wzniesionych na podmokłym terenie pod Warszawą, stanowiło w latach 1923–1931 najwyższe konstrukcje w Polsce, dominujące w panoramie stolicy i jej okolic. Analiza źródeł historycznych, materiałów prasowych, reklamowych i ikonograficznych, a także przeprowadzona symulacja widoczności wykazały, że obiekt był dostrzegalny z odległości ok. 78 km i na obszarze ok. 7800 km2. Radiostacja była nie tylko instalacją strategiczną, lecz także symbolem nowoczesności i znakiem orientacyjnym o silnym ładunku symbolicznym, porównywanym do najbardziej rozpoznawalnych budowli Warszawy. W okresie II wojny światowej służyła Kriegsmarine jako nadajnik komunikacji z U-Bootami. Zniszczona w 1945 r., przez dekady pozostawała w zapomnieniu, a dziś jest przedmiotem badań interdyscyplinarnych, łączących historię techniki, archeologię, studia nad krajobrazem i dziedzictwem kulturowym.